„ANTONI MICHALAK [1902-1975]. WIELE OPOWIEŚCI” to fascynująca wystawa jednego z najlepszych polskich malarzy

Antoni Michalak (1902-1975) był jednym z najbardziej oryginalnych twórców polskiej sztuki religijnej XX wieku, wybitnym rysownikiem, uważnym portrecistą i pedagogiem. Należał do Bractwa św. Łukasza – grupy absolwentów pracowni Tadeusza Pruszkowskiego w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych (późniejszej ASP). Ich prace czerpały z wzorców ikonograficznych i technik malarstwa dawnego oraz wyróżniały się dbałością o temat dzieła. Jednocześnie bliskie były im nurty sztuki współczesnej takie jak art déco, koloryzm czy kubizm, co łączyło Łukaszowców z niemiecką Neue Sachlichkeit i Szkołą Wileńską.

Zwiedzający podążą śladem Michalaka od lat nauki w pracowniach Miłosza Kotarbińskiego, Konrada Krzyżanowskiego i Tadeusza Pruszkowskiego

Bractwo św. Łukasza wykonało m. in. siedem słynnych obrazów historycznych na Wystawę Światową w Nowym Yorku w 1939 roku (zostały one sprowadzone do Polski po 83 latach w roku 2022 i znajdują się obecnie w zbiorach Muzeum Historii Polski w Warszawie). Antoni Michalak był też ważną postacią kolonii artystycznej w Kazimierzu Dolnym, gdzie od 1929 roku mieścił się jego dom, w którym mieszkał aż do śmierci.

Fenomen rodziny Michalaków przejawia się w ciągłości tradycji artystycznej przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Starszy syn Antoniego – Tadeusz – obrał drogę architektury i rysunku, młodszy Janusz został malarzem i pastelistą. Tradycja ta kontynuowana jest w trzecim pokoleniu: wnuk Jan rozwija się jako malarz i rzeźbiarz, prowadząc pracownię w Rzymie, natomiast jego brat Adam – historyk i historyk sztuki, zapalony miłośnik Kazimierza Dolnego – został lokalnym przewodnikiem i gospodarzem Dworu Michalaków. Antoni Michalak był jednym z najbardziej oryginalnych twórców polskiej sztuki religijnej XX wieku, wybitnym rysownikiem, uważnym portrecistą i pedagogiem. Aktualna wystawa, którą można oglądać od 9 maja do 29 czerwca 2025 roku w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, prezentuje ok. 90 prac – są to obrazy religijne, portrety, sceny alegoryczne, pejzaże, szkice przygotowawcze, projekty witraży, fresków. Artysta w latach 1948–1969 był profesorem rysunku, malarstwa i technik plastycznych KUL, co podkreśla jego znaczenie nie tylko jako twórcy, ale również jako pedagoga kształcącego kolejne pokolenia artystów.

Historia miasta jest ściśle związana z historią domu i jego właścicieli, ilustrowana kolekcją dzieł sztuki i zabytków historycznych, zawierającą prace Antoniego Michalaka, Janusza Michalaka i Jana Michalaka. Dwór Michalaków w Kazimierzu Dolnym stanowi wyjątkowe miejsce, gdzie tradycja artystyczna jest nie tylko prezentowana, ale również żywo kontynuowana przez kolejne pokolenia.

Na naszej wystawie chcemy pokazać różne wątki życia i twórczości artysty, co, miejmy nadzieję, pozwoli zbliżyć się do tajemnicy tego twórcy, wymykającego się stereotypom i nie dającego się zamknąć w utartych schematach. Zwiedzający podążą śladem Michalaka od lat nauki w pracowniach Miłosza Kotarbińskiego, Konrada Krzyżanowskiego i Tadeusza Pruszkowskiego, przez pobyt stypendialny w Paryżu, przez czas spędzony w Kazimierzu Dolnym, czas zleceń publicznych i „firmy portretowej”, aż po lata powojenne. Na wystawie pokazujemy około dziewięćdziesięciu prac Michalaka – obrazy religijne, portrety, sceny alegoryczne, pejzaże, szkice przygotowawcze, projekty witraży, fresków oraz rzeźb. Pracom artysty towarzyszyć będą takie cymelia jak Katalog I wystawy Bractwa św. Łukasza, makieta Kazimierza Dolnego, przybory malarskie artysty czy nieznane, unikalne fotografie archiwalne – czytamy na stronie Muzeum Archidiecezji, gdzie można oglądać wystawę. 

A już we wtorek

Już w najbliższy wtorek, 24 czerwca, Muzeum zaprasza na szóstą opowieść pod tytułem Michalakowie – trzy pokolenia. Fenomen artystycznej rodziny.

Antoni Michalak osiadł w Kazimierzu Dolnym w 1929 r. Tu miał swój dom i pracownię. Jego starszy syn Tadeusz został architektem i rysownikiem, młodszy – Janusz malarzem i pastelistą, wnuk Jan malarzem i rzeźbiarzem z pracownią w Rzymie, a jego brat historykiem i historykiem sztuki, który obecnie oprowadza po ekspozycji w Dworze Michalaków w Kazimierzu Dolnym poświęconej dziadkowi Antoniemu. W ramach ostatniego spotkania przy okazji wystawy zapraszamy Państwa serdecznie na rozmowę z Januszem, Janem i Adamem Michalakami oraz kurator wystawy Anną Krawczyk. Spotkanie poprowadzi Mateusz Matyszkowicz.

Wykład biletowany: 25 zł, karnet na cykl wykładów towarzyszących wystawie (6 spotkań) – 100 zł. W ramach biletu/karnetu – w dniu wykładu można zwiedzać całość muzeum w godzinach otwarcie 12.00 – 18.00.Wystawa “Antoni Michalak” w dniu wykładu otwarta do godziny 20:00.

za; Muzeum Archidiecezji Warszawskiej