23 lutego 1789 r. Jan Dekert objął stanowisko prezydenta Warszawy.

 Choć pochodził z Wielkopolski, w Warszawie zrobił prawdziwą karierę. Handlował suknem i drewnem, był dzierżawcą teatru, dorobił się majątku na obrocie nieruchomościami. Miał własną kamienicę i podmiejski pałacyk. Nie zaniedbywał służby publicznej w samorządzie stolicy, dzięki czemu zyskał popularność i szacunek. W lutym 1789 r., objął zaszczytny urząd prezydenta miasta. To on zaprosił do Warszawy przedstawicieli miast królewskich. Zgromadzeni w staromiejskim ratuszu uchwalili 27 listopada 1789 r. petycję, w której domagali się między innymi przywrócenia dawnych przywilejów, zagwarantowania nietykalności osobistej, zgody na nabywanie dóbr ziemskich, dostępu do godności duchownych i urzędów, dopuszczenia reprezentantów miast na sejm.

Rys historyczny

Był majętnym kupcem. Początkowo prowadził sklep sukienniczy. W kwietniu 1766 zawiązał z magnatami kompanię manufaktur wełnianych. Od 1769 był ławnikiem warszawskim. W 1776 wraz z Piotrem Blankiem i Jędrzejem Rafałowiczem wziął w dzierżawę od Komisji Skarbu Koronnego monopol tabaczny. W 1786 za 80 000 zł wydzierżawił na 6 lat teatr warszawski. Zbił fortunę na spekulacjach na dostawach dla wojska rosyjskiego. Konstytucja sejmowa 1775 przyznała mu prawo do zakupu dóbr ziemskich, z czego chętnie skorzystał, lokując część majątku w nieruchomościach. Był rzecznikiem interesów miast polskich – walczył o rozszerzenie praw publicznych dla mieszczan, stał się obrońcą spraw miejskich. Szczególnie ostro wystąpił przeciwko Żydom, w grudniu 1788 zredagował memoriał do Sejmu Czteroletniego, w którym domagał się niedopuszczania starozakonnych do handlu. Od 23 lutego 1789 sprawował urząd prezydenta Warszawy.

Bogacz

Był majętnym kupcem. Początkowo prowadził sklep sukienniczy. W kwietniu 1766 zawiązał z magnatami kompanię manufaktur wełnianych. Od 1769 był ławnikiem warszawskim. W 1776 wraz z Piotrem Blankiem i Jędrzejem Rafałowiczem wziął w dzierżawę od Komisji Skarbu Koronnego monopol tabaczny. W 1786 za 80 000 zł wydzierżawił na 6 lat teatr warszawski. Zbił fortunę na spekulacjach na dostawach dla wojska rosyjskiego. Konstytucja sejmowa 1775 przyznała mu prawo do zakupu dóbr ziemskich, z czego chętnie skorzystał, lokując część majątku w nieruchomościach. Był rzecznikiem interesów miast polskich – walczył o rozszerzenie praw publicznych dla mieszczan, stał się obrońcą spraw miejskich. Szczególnie ostro wystąpił przeciwko Żydom, w grudniu 1788 zredagował memoriał do Sejmu Czteroletniego, w którym domagał się niedopuszczania starozakonnych do handlu. Od 23 lutego 1789 sprawował urząd prezydenta Warszawy.

Miasta nasze

W roku 1788 rozpoczęły się w Warszawie obrady Sejmu, który przeszedł do historii pod nazwą Wielkiego lub Czteroletniego. Debatowano nad wprowadzeniem zmian koniecznych dla ratowania państwa zagrożonego przez sąsiadów. Sprzyjającą reformom atmosferę wykorzystali przywódcy mieszczaństwa. Jak pisał prof. Andrzej Zahorski, z inicjatywy warszawskiego magistratu organizowano „(…) zjazdy delegatów miast królewskich do stolicy w celu narad, konsultacji i wypracowania wspólnej linii postępowania”. „[Zjazdy te] Faktycznie miały [one] znaczenie doniosłe i tworzyły na Ratuszu staromiejskim odpowiednik sejmu mieszczańskiego, obradującego obok sejmu szlacheckiego zgromadzonego na Zamku”.Niekwestionowanym liderem mieszczan był Jan Dekert (1738–1790).

2 grudnia 1789 r. delegaci udali się na Zamek. Czarne stroje przywdziali na znak żałoby po dawno utraconych prawach. Król przyjął przygotowany memoriał, ale starał się temperować nastroje. Znacznie wylewniej podjęli reprezentantów mieszczaństwa marszałkowie sejmu Stanisław Małachowski i Kazimierz Sapieha. „Czarna procesja” wywarła ogromne wrażenie na szlacheckich posłach. Sejm powołał specjalną komisję do spraw reformy miast. 18 kwietnia 1791 r. uchwalono ustawę o miastach królewskich, która spełniała większość mieszczańskich postulatów. Wkrótce jej postanowienia zyskały rangę najwyższą. Czwarty artykuł Konstytucji 3 Maja stanowił: „Prawo na teraźniejszym Sejmie zapadłe pod tytułem: Miasta Nasze Królewskie wolne w państwach Rzeczypospolitej  w zupełności utrzymane mieć chcemy i za część niniejszej konstytucji deklarujemy”.

Sytuacja mieszczan uległa znaczącej poprawie. Niestety, Jan Dekert nie doczekał realizacji żądań środowiska, któremu przewodził – zmarł w Warszawie 4 października 1790 r. Stolica nie zapomniała o zasługach swego prezydenta. Jego imię nosi północna strona Rynku Starego Miasta. W tworzących jej pierzeję kamienicach mieści się Muzeum Warszawy.”

20 lutego 1790 zrzekł się urzędu, jednak już 22 lutego wybrano go jednomyślnie na prezydenta stolicy. Uzyskał wówczas „obwołanie” marszałkowskie, nakazujące rugi Żydów z Warszawy. Ci jednak wypędzeni, po miesiącu wrócili do miasta. 16 maja 1790 mieszczaństwo urządziło im pogrom.

Ewa Olkuśnik

www.historiaposzukaj.pl

Portal Warszawski