Równo 70 lat temu oddano do użytku Dom Partii – siedzibę KC PZPR – Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej

70 lat temu, 1 maja 1952 roku (data oczywiście nieprzypadkowa), oddano do użytku Dom Partii – siedzibę Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zbudowany został z obligatoryjnych składek członków partii i całego społeczeństwa (przy wypłatach potrącano składki i nie można było odmówić). Później mieścił się tu też Komitet Warszawski PZPR. W latach 1991-2000 swoją siedzibę miała tam Giełda Papierów Wartościowych.

Rys historyczny

Dom Partii, jako siedziba KC PZPR w przeszłości zwany też Białym Domem albo Domem pod Baranami, powstał według konkursowego projektu Warszawskich Tygrysów – Wacława Kłyszewskiego, Jerzego Mokrzyńskiego i Eugeniusza Wierzbickiego z 1947 roku. Pod realizację obiektu wyznaczono teren między Alejami Jerozolimskimi, Nowym Światem, Książęcą oraz projektowaną aleją Na Skarpie, w rejonie, który od Zamku Królewskiego do Belwederu wypełniać miały nowe budynki mieszczące instytucje, związki polityczne i zawodowe oraz siedziby stowarzyszeń artystycznych. Zespół zachowanych kamienic przy ul. Książęcej przewidziano do rozbiórki, co otwierać miało szeroką perspektywę na plac Trzech Krzyży i Aleje Ujazdowskie. Główną elewację gmachu zaprojektowano więc od południa.

Wzdłuż długiego balkonu nad prześwitami prowadzącymi na obszerny dziedziniec zlokalizowano gabinet I Sekretarza KC PZPR Bolesława Bieruta. W projekcie konkursowym znalazła się też niewielka rotunda z salą zebrań: usytuowana na wspólnym podium nieco na wschód od budynku, stanowić miała razem z gmachem – jak pisze Jarosław Zieliński w książce Realizm socjalistyczny w Warszawie – modny w tym czasie i wywodzący się z kanonów funkcjonalizmu asymetryczny układ dwóch kontrastujących brył.

(…)

Socrealistyczny wyraz zyskały wnętrza, których projekt opracowali m.in. Jerzy Bandura, Jerzy Jarnuszkiewicz i Franciszek Strynkiewicz. Dom Partii oddano do użytku w 1951 roku. Siedzibą PZPR gmach pozostawał do 1989 roku.

Centrum Bankowo – Finansowe

W 1990 roku, na mocy decyzji premiera Tadeusza Mazowieckiego, powołano Centrum Bankowo-Finansowe „Nowy Świat” – spółkę celową, która z przychodów uzyskiwanych z wynajmu powierzchni w dawnym Domu Partii sfinansować miała budowę nowego gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej na Powiślu, co też ostatecznie nastąpiło dziewięć lat później (proj. Marek Budzyński, Zbigniew Badowski z zespołem). Wśród pierwszych najemców historycznego gmachu KC znalazła się… Giełda Papierów Wartościowych. Ta radykalna zmiana funkcji stała się jednym z wyrazistszych symboli polskiej transformacji.

za; architektura.muratorplus.pl, zdj. wiki, NAC

Portal Warszawski