„Tablice Pamięci” – niezwykły projekt poświęcony Tablicom Tchorka!

Płaskorzeźbione, z wykutym w piaskowcu krzyżem maltańskim Tablice Karola Tchorka to unikat na tle innych krajów dotkniętych II wojną światową. Znajdujące się w wielu dzielnicach Warszawy tablice od kilkudziesięciu lat przypominają o ogromie zbrodni i bestialstwa, jakich ludność Warszawy doznała od niemieckiego okupanta w latach 1939 – 1945.

Projekt „Tablice Pamięci”

PGE Polska Grupa Energetyczna dla ratowania istniejących Tablic i przywrócenia pomnikom należnej im rangi w 2018 roku, we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej zainicjowała projekt „Tablice Pamięci”. Został on objęty patronatem wicepremiera, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prof. Piotra Glińskiego oraz Ministerstwa Obrony Narodowej.

W ramach projektu „Tablice Pamięci” Fundacja PGE przeprowadziła inwentaryzację, w ramach której została wykonana dokumentacja zdjęciowa każdego miejsca, przeprowadzono kwerendę każdej tablicy, przetłumaczono treści tablic na język angielski. Powstała również strona internetowa www.tablicepamieci.pl oraz aplikacja mobilna „Tablice Pamięci”, którą można bezpłatnie pobrać w sklepie Google Play oraz App Store. W aplikacji znajduje się mapa ze 167 lokalizacjami tablic Karola Tchorka. Za pomocą nawigacji można dotrzeć do dowolnej z nich i przeczytać historię z nią związaną.

Wystawa

Projekt „Tablice Pamięci” przyczynił się do stworzenia wyjątkowej wystawy. Na dwudziestu tablicach historycy Wiktor Cygan i Witold Rawski udokumentowali największe zbrodnie, których dopuścił się niemiecki okupant na ludności Warszawy. Poczynając od egzekucji w Wawrze, Lesie Sękocińskim czy we wsi Palmiry, aż do masowych mordów Powstania Warszawskiego.

Tematem przewodnim wystawy jest upamiętnienie męczeństwa ludności Warszawy. Jej żołnierzy i ludności cywilnej. Ogrom zbrodni przeraża i nie do końca jesteśmy w stanie ją pojąć. Każdy skrawek warszawskiego bruku przesiąknięty jest krwią. Te miejsca stały się miejscami zbiorowej pamięci i zostały oznaczone tablicami Karola Tchorka. Najwyższy czas był je przypomnieć, bowiem z 460 tablic do dnia dzisiejszego przetrwało około 160. Ideą autorów wystawy jest to, żeby pamięć o ogromnym męczeństwie Warszawy w latach II wojny światowej przetrwała do następnych pokoleń – powiedział Witold Rawski, historyk przygotowujący wystawę.

Wystawa przygotowana została w języku polskim i angielskim. Towarzyszy jej dwumetrowa kostka z kodem QR za pomocą którego można pobrać aplikację z lokalizacjami 167 tablic Karola Tchorka i spisaną historią upamiętnionych miejsc.

Wystawa była już prezentowana w hali dworca Warszawa Centralna, w Muzeum Wojska Polskiego oraz wirtualnie na stronie internetowej www.tablicepamieci.pl i w aplikacji mobilnej „Tablice Pamięci”.

Od sierpnia do końca września można ją ponownie oglądać na żywo przed budynkiem siedziby PGE, na ulicy Mysiej 2 przy Skwerze Wolnego Słowa.

Aspekt edukacyjny

Ważny jest również edukacyjny aspekt projektu, dlatego projekt „Tablice Pamięci” trafił do szkół, gdzie pod hasłem „Miasto Pamięci” Fundacja PGE zrealizowała multimedialne lekcje w 60 szkołach, w których wzięło udział ponad 3 tys. uczniów z województwa mazowieckiego.

Fundacja PGE wsparła także wydanie albumu zatytułowanego „Pamięć Warszawy” poświęconego miastu i jego mieszkańcom podczas II wojny światowej. W publikacji Tablicom Karola Thorka poświęcony został odrębny rozdział.

Rys historyczny

Po wyzwoleniu Warszawy w 1945 r. powracający do spustoszonego miasta mieszkańcy, spontanicznie upamiętniali miejsca, w których Niemcy dopuszczali się masowych mordów na ludności cywilnej i Powstańcach. Od lat 50. XX w. w tych miejscach zaczęto umieszczać symboliczne tablice pamiątkowe, które zaprojektował warszawski rzeźbiarz Karol Thorek.

Dar dla miasta

5 lipca 2021 roku darowiznę na rzecz m.st. Warszawy przekazała Katharine Bentall, synowa i spadkobierczyni spuścizny po artyście, a w imieniu prezydenta miasta – Rafała Trzaskowskiego – przyjął Michał Krasucki, dyrektor Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków.

Wśród przekazanych miastu przedmiotów, znalazł się, między innymi wpisany do rejestru zabytków „Zbiór prac rzeźbiarskich i rysunków Karola Tchorka”, dokumentacja archiwalna związana z życiem i działalnością zmarłego w 1985 r. artysty oraz elementy wyposażenia pracowni, którą po wojnie zaaranżował w odbudowanym przez siebie lokalu, znajdującym się w oficynie śródmiejskiej kamienicy.

Przed podpisaniem aktu darowizny, Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków podjęło prace przy inwentaryzacji zgromadzonych i przez lata skrzętnie przez obdarowującą, przechowywanych i pielęgnowanych: rzeźb artysty, jego rysunków, projektów, zdjęć oraz kolekcjonowanych przez niego obiektów sztuki ludowej.

Mecenasem projektu jest;

Portal Warszawski