W Nepalu płonie rządowy pałac. To również skutki buntu Generation Z

W Nepalu trwa, od początku września 2025 roku, seria masowych protestów, które przerodziły się w najpoważniejsze zamieszki w kraju od dekad. Są one prowadzone głównie przez młodych ludzi z pokolenia Gen Z, którzy protestują przeciwko korupcji w rządzie, braku możliwości ekonomicznych oraz luksusowemu stylowi życia dzieci polityków (tzw. „nepo kids”). Iskrą zapalną stała się decyzja rządu z 4 września o zablokowaniu dostępu do ponad 20 platform społecznościowych (w tym Facebooka, Instagrama, YouTube’a i X), co uznano za cenzurę i próbę uciszenia krytyki. Rząd cofnął ten zakaz po kilku dniach, ale było już za późno – frustracja wybuchła.

To nie tylko cenzura

Pokolenie Gen Z (Generation Z) to grupa ludzi urodzonych mniej więcej między 1997 a 2012 rokiem (dokładne ramy czasowe mogą się nieznacznie różnić w zależności od źródła). Są to osoby, które dorastały w erze cyfrowej, z powszechnym dostępem do internetu, smartfonów i mediów społecznościowych. W Nepalu, podobnie jak w innych krajach, Gen Z jest często określane jako pokolenie technologicznie zaawansowane, ale też zmagające się z wyzwaniami, takimi jak brak stabilności ekonomicznej, wysokie bezrobocie (w Nepalu ok. 12,6%) i frustracja wobec tradycyjnych struktur władzy.W kontekście protestów w Nepalu, Gen Z jest siłą napędową zamieszek, ponieważ młodzi ludzie z tego pokolenia czują się pominięci przez system, krytykują korupcję, nepotyzm i brak perspektyw. Ich biegłość w mediach społecznościowych pozwoliła im skutecznie organizować protesty i wyrażać niezadowolenie, mimo prób cenzury ze strony rządu.

Kluczowe wydarzenia związane z pożarami rządowych budynków miały miejsce 9 września 2025 roku w Katmandu, stolicy Nepalu. Tego dnia, po tym jak premier K.P. Sharma Oli podał się do dymisji pod presją protestów, demonstranci wdarli się do parlamentu i podpalili budynek. Pożar objął również kompleks Singha Durbar (siedzibę ministerstw i administracji rządowej), co spowodowało gęsty czarny dym nad miastem i zniszczenia w wielu oknach oraz wnętrzach. Protestujący tańczyli i skandowali hasła wokół ognisk, malując graffiti z antykorupcyjnymi hasłami.To nie był pojedynczy incydent – w tym samym dniu podpalono domy polityków (w tym rezydencję premiera Oliego i lidera Nepali Congress Sher Bahadura Deuby), siedzibę partii Nepali Congress, a nawet budynek Sądu Najwyższego. W kolejnych dniach ogień pojawił się też w luksusowych hotelach jak Hilton czy Hyatt, co wskazuje na eskalację gniewu wobec symboli władzy i elit.

Protesty zaczęły się pokojowo jako ruch w mediach społecznościowych przeciwko korupcji i nierównościom. 8 września policja otworzyła ogień do demonstrantów (używając amunicji, gumowych kul i armatek wodnych), co doprowadziło do śmierci co najmniej 19 osób (niektóre źródła podają nawet 34 ofiary śmiertelne i ponad 1000 rannych). To wznieciło falę gniewu, która 9 września doprowadziła do szturmu na instytucje rządowe.

Premier Oli zrezygnował 9 września, a kilku ministrów (w tym z koalicyjnego Nepali Congress) poszło w jego ślady. Armia nepalska przejęła kontrolę nad ulicami, wprowadzono godzinę policyjną, a żołnierze patrolują Katmandu. Prezydent Ram Chandra Poudel podobno rozważa ustąpienie, choć to niepotwierdzone. Lotnisko Tribhuvan International było zamknięte przez dobę. Protesty trwają, choć w mniejszej skali. Armia aresztowała kilkadziesiąt osób za grabieże i podpalenia. Młodzi demonstranci domagają się powołania tymczasowego rządu antykorupcyjnego i rozmów z opozycją. Miasto jest pełne dymu, zdewastowanych budynków i popiołów – relacje mówią o „chaotycznym spokoju” po dwóch dniach piekła.

To wydarzenie pokazuje głęboką frustrację młodych Nepalczyków wobec starej gwardii politycznej, która od lat wymienia się u władzy. Sytuacja jest dynamiczna, a międzynarodowi obserwatorzy obawiają się dalszego rozlewu krwi.

Nepal’deki hükümet sarayı tamamen yandı.

Canım Çekti Resmen ahahsjjsjs pic.twitter.com/e31BgKk3V1

— Muhalif Gündem (@muhalifgundemtr) September 12, 2025