W wieku 96 lat zmarł Tadeusz Rolke – jeden z najwybitniejszych polskich fotografów

Tadeusz Rolke był polskim artystą fotografikiem, uznawanym za prekursora polskiej fotografii reportażowej. Był jednym z najwybitniejszych polskich fotografów, którego twórczość obejmowała zarówno fotoreportaż, fotografię modową, portrety, jak i projekty artystyczne, takie jak dokumentowanie śladów kultury żydowskiej.

Urodził się w Warszawie jako syn Tadeusza, dyrektora administracyjnego Ratusza, i Zofii Rolke. Uczęszczał do szkoły powszechnej Heleny Chełmońskiej, a po wybuchu II wojny światowej kontynuował naukę na tajnych kompletach. Jako nastolatek wstąpił do Szarych Szeregów, a podczas Powstania Warszawskiego (1944) działał jako łącznik na Sadybie pod pseudonimem „Wilk”. Po upadku powstania trafił do obozu w Pruszkowie, a następnie na roboty przymusowe do Niemiec (m.in. Dobbrikow, Chwalim, Mościska). Wrócił do Warszawy w kwietniu 1945 roku.

Studiował historię sztuki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i Uniwersytecie Warszawskim, ale nie ukończył studiów z powodu aresztowania w 1952 roku pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji. Skazany na siedem lat, spędził w więzieniu kilkanaście miesięcy. Po wyjściu pracował w Polskich Zakładach Optycznych, gdzie rozwijał warsztat fotograficzny.

Karierę rozpoczął w połowie lat 50., publikując w „Świecie Młodych” i „Stolicy”. W latach 60. pracował dla prestiżowego miesięcznika „Polska”, dokumentując odbudowę Warszawy, życie codzienne, modę oraz środowisko artystyczne (portrety m.in. Zbigniewa Cybulskiego, Tadeusza Kantora, Aliny Szapocznikow). W 1970 roku wyemigrował do Niemiec, gdzie przez dekadę współpracował z renomowanymi pismami, takimi jak „Stern”, „Der Spiegel” czy „Die Zeit”. Po powrocie do Polski w stanie wojennym (1981) kontynuował pracę dla zachodnich mediów i „Gazety Wyborczej”. Rolke był wszechstronnym fotografem, znanym z fotoreportaży, portretów, aktów oraz fotografii modowej. Jego archiwum obejmuje ponad 100 tysięcy zdjęć, w tym cykle takie jak „Tu byliśmy” (dokumentacja śladów chasydzkich na ziemiach polskich) czy „Fischmarkt” (targ rybny w Hamburgu). Był pionierem fotografii humanistycznej w Polsce, czerpiąc inspirację z życia codziennego, literatury i muzyki

Otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009) oraz nagrody od ZAiKS-u (2019, 2020). Jego prace prezentowano na licznych wystawach w Polsce i za granicą (m.in. CSW Zamek Ujazdowski, Muzeum POLIN, galerie w Berlinie, Pekinie). W 2024 roku powstała Fundacja im. Tadeusza Rolke, której celem jest archiwizacja i promocja jego dorobku.

Na zdjęciu – fotograf na wernisażu wystawy swoich prac „Tadeusz Rolke. Fotografie warszawskie” w DSH z 2019 roku (fot. DSH).