125 lata temu urodziła się Halina Konopacka – dama z wyższych sfer, poetka i malarka, lekkoatletka „all-around”

124 lata temu 26 lutego 1900 roku w Rawie Mazowieckiej urodziła się Halina Konopacka, właśc. Leonarda Kazimiera Konopacka-Matuszewska-Szczerbińska. Dama z wyższych sfer, poetka i malarka, lekkoatletka „all-around”, rekordzistka świata i mistrzyni olimpijska (pierwsza w historii polskiego olimpizmu) w rzucie dyskiem Igrzysk IX Olimpiady w Amsterdamie (1928). Przez całą karierę reprezentowała tylko AZS Warszawa. Uprawiała rzut dyskiem, rzut oszczepem, pchnięcie kulą, skok wzwyż i skok w dal.

Rys biograficzny

Urodzona 26 lutego 1900 roku w Rawie Mazowieckiej w mieszczańskiej rodzinie Jakuba i Marianny z Raszkiewiczów. Po przeniesieniu się rodziców do Warszawy już jako ośmioletnie dziecko odwiedzała Ogrody Gier i Zabaw Ruchowych im. W. E. Raua (zwane potocznie „ogródkami jordanowskimi”, gdyż pierwsze tego typu miejsca powstały w Krakowie dzięki staraniom dr. Henryka Jordana), Mimo, iż tężyzna fizyczna nie była w tamtych czasach w modzie, w rodzinie Konopackich sport traktowany był na równi z innymi zainteresowaniami i potrzebami młodego człowieka. W tenisa grali prawie wszyscy – ojciec, siostra (Czesława) i brat (Tadeusz) – świetny piłkarz i lekkoatleta Polonii, później znany instruktor i wykładowca CWSGiS w Poznaniu i CIWF w Warszawie. Halina zamiłowanie do sportu wyniosła z domu: jeździła konno i na łyżwach, grała w tenisa i pływała.

Konopacka w ciągu kariery sportowej (1924-1931) była 7-krotną rekordzistką świata (dysk, kula), 5-krotną reprezentantką Polski w meczach międzypaństwowych (1927-193, ostatni występ w meczu z Włoszkami), 56-krotną rekordzistką Polski (kula, dysk, oszczep, 3-bój, 5-bój, sztafety), 26-krotną mistrzynią kraju, w tym w pchnięciu kulą (1924-1928) i w rzucie dyskiem (1924 -1928 , 1930 , 1931). Rekordy życiowe: skok w dal – 5.12 (5 października 1930 Królewska Huta), pchnięcie kulą – 11.33 (16 września 1930 Warszawa), rzut dyskiem – 39.62 (31 lipca 1928 Amsterdam), rzut oszczepem – 34.83 (21 września 1930 Lwów), 3-bój – 185 (21 września 1930 Lwów), 5-bój „S” – 4066,07 (30 września 1928 Bydgoszcz). Za całokształt sukcesów sportowych otrzymała Wielką Honorową Nagrodę Sportową PUWF i PW (1927, 1928), dwukrotnie wygrała plebiscyt czytelników „Przeglądu Sportowego” (1927, 1928).

Brawurowa akcja

Po zakończeniu kariery lekkoatletycznej grała zawodniczo w tenisa (w barwach Warszawskiego Lawn Tenis Klubu) występując często w grze mieszanej z Janem Małcużyńskim i Czesławem Spychałą. Znalazła się nawet na 10 m. na liście klasyfikacyjnej PZLT (1937) wśród najlepszych tenisistek w kraju. W latach trzydziestych włączyła się do działalności na rzecz sportu kobiet w organizacjach międzynarodowych i krajowych, m. in. kierowała (1935-1936) czasopismem sportowym „Start”, które było organem Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Kobiet (Konopacka była członkiem Rady). Należała do Komisji Technicznej oraz Zarządu Międzynarodowej Sportowej Federacji Kobiet (FSFI). Uczestniczyła (wraz z mężem, członkiem MKOl) jako gość honorowy –obserwator na zimowych i letnich IO w Garmisch – Partenkirchen i Berlinie (1936), powołana była w skład Komitetu Przyjęcia Kongresu (34. Sesja MKOl w Warszawie) w czerwcu 1937, wreszcie została członkiem zarządu ZPZS – PKOl (1938-1939). Symboliczne było uczestnictwo Haliny Konopackiej-Matuszewskiej w uroczystym akcie wmurowania w marmurowej kolumnie w antycznej Olimpii na Peloponezie urny z sercem twórcy nowożytnych igrzysk – Pierre’a de Coubertin (26 marca 1938 rok).

Po wybuchu II wojny światowej (7 września 1939), kiedy Matuszewski otrzymał rozkaz ewakuacji złota Banku Polskiego za granicę, mistrzyni olimpijska wzięła czynny udział w tej trudnej i niebezpiecznej misji, jako kierowca jednego z autobusów wypełnionym skrzyniami ze skarbem banku.

Brawurowa akcja (Rumunia, Morze Czarne, Stambuł, Bejrut, Liban, Francja) zakończyła się pełnym sukcesem. Nietknięty transport dotarł do premiera rządu emigracyjnego gen. W. Sikorskiego. Niestety podczas akcji zaginął medal olimpijski naszej bohaterki – jej osobisty los wpisał się symbolicznie w losy narodu: straciła swoje złoto, ratując skarb państwowy (zyskała później przydomek „Podwójnie złota Halina”). Po kapitulacji Francji Matuszewscy musieli uciekać przed Niemcami. Na granicy hiszpańskiej zostali aresztowani. Byłego konsula zwolniono dopiero z więzienia w Madrycie po interwencji Ignacego Paderewskiego u prezydenta USA F. D. Roosevelta i oboje małżonkowie dotarli do Nowego Jorku 2 września 1941. Po śmierci Matuszewskiego (3 sierpnia 1946), po raz drugi wyszła za mąż za Jerzego Szczerbińskiego (1949). Po jego z kolei śmierci (1959) opuściła Nowy Jork i przeniosła się na Florydę. Tam rozwinęła swój talent malarski (głównie malowała kwiaty pod pseudonimem artystycznym Helen George).

Halina Konopacka spoczywa na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie, (kwatera 67D – rząd I – grób 26).

za; olimpijski.pl

Portal Warszawski