153 lata temu urodziła się siostra zakonna, naczelna matka przełożona prowincji warszawskiej Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi

25 lutego 1870 urodziła się siostra zakonna, naczelna matka przełożona prowincji warszawskiej Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, Matylda Gette (założycielem był św. Zygmunt Szczęsny Feliński) działaczka społeczna oraz oświatowo-wychowawcza w przedwojennej Polsce, a także humanitarna w okresie II wojny światowej.

Rys biograficzny

Matylda Getter urodziła się 25 lutego 1870 r. w Warszawie jako córka Karola, rzeźnika i Matyldy z Niemyskich. O jej rodzinie i latach mło-
dzieńczych wiemy niewiele. W swoich wspomnieniach nie zamieściła żadnych informacji genealogicznych1 . Dom rodzinny znajdował się na
Woli, przy ul. Krochmalnej 8. Należał do dziadków Matyldy Getter – Antoniego i Krystyny (z Muczyńskich) Niemyskich. Rodzina ojca była
biedniejsza, zamieszkiwała jedno z mieszkań w kamienicy przy ul. Ciepłej. Po mieczu dziadkami Matyldy Getter byli Karol i Ewa z Bisollów (lub Birollów). Obie familie pochodziły z Warszawy i prawdopodobnie zamieszkiwały tu co najmniej od czterech pokoleń.

W 1886 r. w niezbadanych okolicznościach zmarł ojciec Matyldy, a ich służący, prawdopodobnie targany wyrzutami sumienia, że nie zdołał pomóc swojemu chlebodawcy, popełnił samobójstwo. Od tego wydarzenia rodzina Getterów zubożała, a cała sytuacja miała znaczący wpływ na wybór drogi życiowej przez Matyldę.

Matylda Getter w latach 1881 – 1884 kształciła się w szkole prowadzonej przez Siostry Rodziny Maryi przy Żelaznej w Warszawie. Jednak o tym, że nauczycielkami są siostry zakonne, dowiedziała się znacznie później. Wynikało to bowiem z represji carskich wobec zakonów, zabraniających działalności jakichkolwiek zgromadzeń zakonnych.

Odznaczona medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata za ratowanie Żydów w czasie okupacji

M. Matylda Getter w 1936 r. została mianowana przełożoną prowincji warszawskiej. Podczas jej rządów wybuchła II Wojna Światowa. Działalność m. Getter podczas działań wojennych skupiła się przede wszystkim na pomocy osobom pochodzenia Żydowskiego. Nikomu nie odmówiła schronienia, opieki i troski. Jej mężna postawa pociągała za sobą siostry, które odważnie wstąpiły w jej ślady. Niemal każdy dom sióstr Rodziny Maryi uczestniczył w tej niebezpiecznej akcji. Według sióstr ratowanie Żydów było ich obowiązkiem, a ta wyjątkowa sytuacja wymagała wyjątkowego poświęcenia.

We wrześniu 1939 w domu prowincjalnym w Warszawie przy ul. Hożej 53, prowadzonym przez siostry franciszkanki, funkcjonował punkt sanitarny, w którym znalazło schronienie ok. 500 cywilów poszkodowanych w wyniku działań wojennych. Punkt ten w 1944 przyjął formę szpitala powstańczego. Przez całą okupację siostry prowadziły tam kuchnię, z której korzystało ok. 300 ubogich dziennie. Matylda Getter kierowała ze swojej siedziby akcją niesienia pomocy aresztowanym. Współpracowała z konspiracyjnymi komórkami więziennymi w wystawianiu nowych dokumentów dla osób ściganych przez Niemców.

Zakonnica Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, organizatorka 25 zakładów wychowawczych i opiekuńczych, zasłużona na polu oświatowo-wychowawczym i charytatywnym, odznaczona Orderem Odrodzenia Polski (1925), Złotym Krzyżem Zasługi (1931), Złotym Krzyżem
Zasługi z Mieczami w czasie powstania warszawskiego (27 września 1944 r.) oraz pośmiertnie medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” (1985). Przez 81 lat dzieliła losy Zgromadzenia Rodziny Maryi i wpływała na kierunki jego rozwoju, pracując na odpowiedzialnych stanowiskach jako nauczycielka, wychowawczyni, przełożona domów zakonnych w Odessie, Petersburgu, Warszawie oraz Prowincji Warszawskiej. Należy do wybitnych przedstawicieli narodu polskiego. W czasie II wojny światowej uratowała ponad 750 Żydów, w tym ponad 500 dzieci.

 

Dom prowincjalny stał się siedzibą komendanta VII Obwodu AK (ps. „Obroża”), ppłk. Bronisława Krzyżaka (ps. „Kalwin”) oraz punktem oparcia dla zgrupowania „Zaręba Piorun”. Siostry oddały na powstańczy punkt sanitarny kilka pomieszczeń, posługiwały jako sanitariuszki i niosły pomoc żywnościową, pielęgniarską i duchową. W piwnicy urządziły kaplicę, w której zanosiły modlitwy za Odzyskanie Niepodległości oraz pomyślność powstania. W tym miejscu także odbyło się kilkanaście ślubów powstańczych, których udzielał miejscowy kapelan ks. Adam Śniechowski oraz ks. Jakub Przewoźny.

Wykorzystywała sieć sierocińców zgromadzenia, m.in. w Aninie, Białołęce, Chotomowie, Płudach i Warszawie, do ukrywania w nich żydowskich dzieci z warszawskiego getta. W 1942 zadecydowała, że jej zgromadzenie przyjmie każde dziecko z getta. Dzięki tej akcji siostrom franciszkankom ze wszystkich prowincji udało się ocalić kilkaset osób skazanych na zagładę. Matka Matylda została pośmiertnie odznaczona medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata za ratowanie Żydów. Żydowskie dzieci nazywały siostrę Matyldę „mateczką”.

za; IPN, franciszkankikrakow.pl

Portal Warszawski