W Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie ukończono prace konserwatorskie i restauratorskie barokowej dekoracji rzeźbiarskiej sufitu i fryzu Biblioteki Królewskiej

Zakończyły się pierwsze od pół wieku prace konserwatorskie nad sklepieniem królewskiej biblioteki w Pałacu w Wilanowie.  Renowacje przeszły barokowe rzeźbione dekoracje oraz wielkoformatowe tondo przedstawiające „Alegorię Teologii„. 

Rys historyczny

Biblioteka w pałacu wilanowskim powstała dla króla Jana III. Ten wielki wojownik, triumfator spod Wiednia był zarazem człowiekiem światłym, o szerokich horyzontach i otwartym umyśle. Dużo czytał, książki towarzyszyły mu nawet podczas wypraw. Podczas lektury zwykł zaznaczać ołówkiem interesujące go miejsca, a później czynić z nich temat dyskusji w gronie uczonych. Biblioteka Króla z pewnością mogła być świadkiem niejednej z nich. Dekoracja tego pomieszczenia powstała w latach 80. XVII w. Złożony program ideowy wnętrza jest dziełem jezuickiego uczonego – Adama Adamandego Kochańskiego, królewskiego bibliotekarza i matematyka. Za wykonanie malowideł w wilanowskiej bibliotece początkowo odpowiedzialny był Claude Callot, Francuz działający w Polsce przez wiele lat. On jest autorem dwóch dużych tond: Teologii i Filozofii. Mniejsze plafony są dziełem innych twórców (być może z jego warsztatu) i powstały – przynajmniej częściowo – gdy Callota już w Wilanowie nie było. Z oryginalnego wystroju zachowała się także dekoracja sztukatorska i marmurowa posadzka ułożona we wzór tworzący trójwymiarową iluzję.

Król Jan III zgromadził w bibliotece księgozbiór liczący kilka tysięcy tomów. U schyłku życia monarchy, wraz z przeniesieniem ksiąg (a zapewne i umeblowania) do rezydencji w Żółkwi, zmieniła się funkcja pomieszczenia – stało się ono gabinetem z bezpośrednim dostępem do najważniejszych apartamentów – Antykamery i – dalej – Sypialni Króla. Pomieszczenie Biblioteki Króla w późniejszych stuleciach wielokrotnie zmieniało swoją funkcję i kształt. W połowie XIX w. z inicjatywy Aleksandry z Potockich Potockiej w przylegającym pomieszczeniu wzniesiono niewielką kaplicę, by upamiętnić miejsce, gdzie – wedle nie do końca możliwych do weryfikacji przekazów – umarł król Jan III. Wówczas pomieszczenie dawnej biblioteki stało się zakrystią. Podczas prac konserwatorskich po II wojnie światowej podjęto decyzję hybrydową – postanowiono przywrócić pomieszczeniu charakter biblioteki-gabinetu, a jednocześnie zachować obok kaplicę.

Co objęła renowacja?

Przez cztery miesiące konserwatorzy pracowali nad odzyskaniem pierwotnego wizerunku dekoracji sklepienia i faset. Pozbawione grubych warstw nieoryginalnej farby rzeźby odzyskały swoje precyzyjne formy. W rozjaśnionej misternej oprawie uwidoczniły się barwne wizerunki myślicieli i artystów namalowane na płótnie przez kilku autorów pracujących pod okiem mistrza Claude’a Callota. Obrazy te, konserwowane po raz ostatni w latach 60. XX wieku, podlegały niekorzystnym zmianom i znacznie pociemniały. Zarówno medaliony, jak i duże tondo – „Alegoria Teologii” Callota (ok. 1681), zostały teraz ponownie poddane kompleksowej konserwacji.

Prace konserwatorskie i restauratorskie w Bibliotece Króla – etap I zostały zrealizowane w ramach dotacji celowej udzielonej ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

za; Muzeum Wilanów

Portal Warszawski