6 maja 1921 r. urodził się Jan Roman Bytnar (ps. Rudy, Czarny, Janek, Krokodyl, Jan Rudy)

W stolicy Jan Bytnar ukończył szkołę powszechną nr 29 przy ul. Zagórnej 9 (obecnie nr 3) i dostał się po niej do Gimnazjum im. Stefana Batorego na Myśliwieckiej, gdzie zdał maturę w 1939 roku, między innymi wraz z Krzysztofem Kamilem Baczyńskim, Tadeuszem Zawadzkim i Aleksym Dawidowskim. W 1933 roku wstąpił do 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Bolesława Chrobrego „Pomarańczarnia” ZHP, a na harcerza został pasowany 23 kwietnia 1934 roku. W 1938 uzyskał najwyższy stopień młodzieżowy w harcerstwie – harcerza Rzeczypospolitej.

Rys biograficzny

Od wiosny 1941 roku Jan Bytnar dowodził hufcem harcerskim „Ochota” w Chorągwi Warszawskiej Szarych Szeregów, gdzie działał w Małym Sabotażu „Wawer”. W ramach jej działalności dokonał kilku głośnych akcji sabotażowych: zerwania niemieckiej flagi z Domu Niemieckiego (dawnej Zachęty) czy namalowania kotwicy na cokole pomnika Lotnika. Prawdopodobnie również on narysował swastykę na szubienicy na kamienicy przy al. Niepodległości 130, od strony ulicy Ligockiej, zachowaną do dzisiaj. Inne akcje, w jakich uczestniczył, to między innymi zaszczucie niejakiego Paprockiego pośredniczącego w prenumeracie niemieckiej gadzinówki czy wywieszenie polskich flag na 150. rocznicę uchwalenia konstytucji, 3 maja 1941 roku. Uczestniczył w akcji Wieniec II. Dnia 2 lutego 1943 roku został ranny na ulicy Brackiej w starciu z niemiecką policją podczas akcji Bracka.

Jan Bytnar podczas okupacji mieszkał ze swoimi rodzicami: Zdzisławą i Stanisławem w alei Niepodległości nr 159. O miejscu jego zamieszkania gestapowcy dowiedzieli się po ujęciu na ulicy Osieckiej Henryka Ostrowskiego, który przed przyjściem policji nie zdążył zniszczyć wszystkich notatek służbowych. Niemcy odczytali zaszyfrowane notatki i odkryli miejsce zamieszkania Bytnara, aresztowali go w swoim mieszkaniu wczesnym rankiem 23 marca 1943 roku. Był poddawany brutalnemu przesłuchaniu w siedzibie gestapo przy alei Szucha 25, skąd przewożono go potem do więzienia na Pawiak. Podczas jednego z takich transportów, 26 marca 1943 roku o godzinie 17:30, grupy szturmowe dokonały odbicia więźnia u zbiegu Długiej i Nalewek, a cała akcja wykonana została pod pseudonimem Meksyk II.

Koniec

Jan Bytnar zmarł w szpitalu na Płockiej w wyniku poniesionych obrażeń 30 marca 1943 roku. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym w kwaterze Szarych Szeregów. Pośmiertnie został mianowany podporucznikiem i harcmistrzem. Zarówno jego działalność w Szarych Szeregach, jak i akcja pod Arsenałem, zostały opisane w powieści Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego. Armia Krajowa wydała wyrok śmierci na oprawców Jana Bytnara – SS-Oberscharführera Huberta Schulza i SS-Rottenführera Ewalda Lange. Obaj zostali zlikwidowani przez polskie podziemie w maju 1943 roku.

26 września 2009 roku za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej Jan Bytnar został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Portal Warszawski. O krok do przodu