235 lat temu urodził się Paweł Maliński – wybitny rzeźbiarz Warszawy

Dokładnie 235 lat temu, 14 lipca 1790 roku urodził się wybitny rzeźbiarz, który upiększył Warszawę – Paweł Maliński. Urodził się w Berniau w Czechach, zmarł w 1853 w Warszawie. W latach 1804-1810 uczęszczał do Akademii Sztuk Pięknych w Pradze, następnie kształcił się w Saskiej Akademii Sztuki w Dreźnie pod kierunkiem Franza Pettricha (1810-1816). W 1816 na zaproszenie Stanisława Zamoyskiego przybył do Warszawy w celu wykonania dekoracji rzeźbiarskiej dla przebudowywanego Pałacu Błękitnego i pozostał w tym mieście już na stałe.

Rys biograficzny

Od 1817 do 1832 pełnił funkcję profesora w katedrze rzeźby Oddziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Warszawskiego, z przerwą na stypendium rządowe do Włoch, gdzie przez dwa lata (1820-1822) pracował pod kierunkiem Bertela Thorvaldsena. Do plejady wybitnych uczniów Malińskiego, wykształconych w prowadzonej przezeń warszawskiej katedrze rzeźby, należeli m.in.: Konstanty Hegel, Władysław Oleszczyński, Tomasz Oskar Sosnowski i Jakub Tatarkiewicz.

Większość prac Malińskiego powstała w Warszawie. Były to rzeźby architektoniczne zdobiące fasady i wnętrza gmachów i kościołów, posągi, nagrobki i portrety utrzymane na ogół w antykizującym, neoklasycznym stylu. Spośród wykonanych przez artystę w Warszawie dekoracji rzeźbiarskich zachowały się m.in. grupa alegoryczna Nauka i Sztuka na tympanonie Pałacu Kazimierzowskiego (1824), fryz Edyp z orszakiem powracający z igrzysk olimpijskich na frontonie Teatru Wielkiego (wykonany przez artystę w gipsie w 1830, przekuty w kamieniu w latach 1955-1960), grupa Porwanie Prozerpiny przez Posejdona na tympanonie portyku Komory Wodnej przy ulicy Bednarskiej 2 (1832), płaskorzeźby na fasadzie domu Andrzeja Zamoyskiego przy ulicy Nowy Świat 67/69 (1850, zniszczone w 1944, zrekonstruowane w latach 1948-1950) oraz figury w niszach bocznych kościoła św. Karola Boromeusza przy ulicy Chłodnej.

Jego rzeźby możemy podziwiać na Pałacu Kazimierzowskim – Alegoria Nauki i Sztuki w tympanonie, zdobiąca fasadę budynku., na Teatrze Wielkim – Fryz gipsowy „Edyp z orszakiem powracający z igrzysk olimpijskich” na fasadzie, inspirowany prologiem tragedii Sofoklesa „Król Edyp”. Maliński przygotował także projekt kwadrygi Apollina, która miała zwieńczyć gmach, ale nie zdążył go zrealizować.

Wielce interesującym dziełem Pawła Malińskiego są płaskorzeźby zdobiące żeliwny obelisk zwany Pomnikiem Pracy, wzniesiony w 1825 przy ulicy Grochowskiej w celu upamiętnienia ukończenia budowy drogi bitej Warszawa – Brześć (replika tego monumentu, powstała w tym samym roku, znajduje się w Terespolu). Płaskorzeźby przedstawiają widoki miast leżących na trakcie (Warszawy, Siedlec i Brześcia) oraz sceny z robotnikami budującymi drogę, które uderzają niespotykanym w epoce ujęciem realistycznym. Inny zachowany obelisk żeliwny z rzeźbami Malińskiego, poświęcony Unii Lubelskiej, powstał w Lublinie w 1926. Postacie robotników przedstawione są w sposób naturalistyczny co budziło zachwyt warszawiaków.

Talentu Malińskiego jako portrecisty dowodzą m.in. marmurowe popiersia Jana Albertrandy’ego z ok. 1817 i Stanisława Staszica z ok. 1825.

Jedna z niezrealizowanych przez Pawła Malińskiego koncepcji została zrealizowana już po jego śmierci. prawdopodobnie wkrótce urzeczywistniona. Mowa o grupie rzeźbiarskiej przedstawiającek Apollina w czterokonnej kwadrydze została zrealizowana i ustawiona na fasadzie Teatru Wielkiego w Warszawie. Została ona wykonana z brązu przez profesorów warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, Adama Myjaka i Antoniego Janusza Pastwę, i odsłonięta 3 maja 2002 roku przez prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego. Inicjatywa ta była realizacją pierwotnego zamysłu architekta Antonia Corazziego z 1825 roku, który przewidywał umieszczenie kwadrygi na froncie gmachu, ale projekt ten nie został wówczas zrealizowany z powodu Powstania Listopadowego i represji popowstaniowych.

Portal Warszawski. O krok do przodu