328 lat temu – w pałacu wilanowskim, własnej fundacji, zmarł Jan III Sobieski

Jan III Sobieski h. Janina (1629-1696), hetman wielki, marszałek wielki koronny, król polski. Był synem kasztelana krakowskiego Jakuba i Teofili z Daniłowiczów, prawnukiem hetmana wielkiego i kanclerza koronnego Stanisława Żółkiewskiego, młodszym bratem starosty krasnostawskiego Marka i starszym Katarzyny, żony Michała Radziwiłła. Jan III  zmarł 328 lat temu – 17 czerwca 1696 r. w Wilanowie. Urodził się zaś 17 sierpnia 1629 r. w Olesku,  w Obwodzie Lwowskim, w Rejonie Buskim. Tytularnie król Polski i Wielki Książę Litewski, Hetman Wielki Koronny. Przez Turków zwany Lwem Lechistanu, a przez Chrześcijan Obrońcą Wiary. 

Król a Warszawa

Dn. 5 II 1668 r. Sobieski otrzymał buławę wielką koronną (hetmanem polnym został niechętny mu Dymitr Wiśniowiecki). 1 III przybył do Warszawy na sejm, który jednak rozszedł się zaledwie tydzień później; pojednawcze wystąpienie Sobieskiego nie zdołało zapobiec zerwaniu sejmu przez antyfrancusko nastawionych posłów, przyczyniło się jednak do wzrostu jego popularności, ale dalsze popieranie przezeń kandydatury francuskiej w szybkim tempie doprowadziło do ponownej utraty sympatii współczesnych. Po abdykacji Jana Kazimierza (16 IX 1668) prowadził akcję na rzecz Kondeusza, nie zdołał jednak sprzeciwić się tłumom szlachty, które podczas elekcji 19 VI 1669 r. obrały królem Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Sobieski, który jako marszałek musiał dokonać obwołania nowego władcy, od początku pozostawał wobec niego w opozycji: nie stawił się podczas składania elektowi przysięgi wierności, nie podpisał aktu elekcyjnego, poparł natomiast protestację Marcina Zamoyskiego, który 1 VII usiłował zerwać sejm elekcyjny z powodu nieotrzymania satysfakcji w sporze z Gryzeldą Wiśniowiecką. Następnego dnia opuścił Warszawę. Wziął udział w sejmie koronacyjnym w Krakowie i 30 IX 1669 r. razem z innymi senatorami złożył przysięgę na wierność Michałowi Korybutowi. W tym samym czasie, w wyniku długotrwałych rokowań ze Stanisławem Radziejowskim, uzyskał starostwo soleckie.

Villa Nuova

Król Jan III nabył posiadłość Milanów w 1677 roku. Z jego inspiracji i pod jego czujnym okiem w kolejnych latach powstał tu barokowy pałac, wznoszony pod kierunkiem Augustyna Wincentego Locciego. Wokół pałacu założono wspaniałe ogrody, folwark z budynkami gospodarczymi oraz zwierzyniec. Wilanowska rezydencja, położona w pobliżu Warszawy, zapewniała Janowi III i jego rodzinie wytchnienie, równocześnie była na tyle blisko Zamku Królewskiego – oficjalnej siedziby króla, Sejmu i Senatu, że monarcha nie tracił kontroli nad biegiem zdarzeń.

 

 

 

Tak prawdopodobnie wyglądał Pałac w Wilanowie za czasów króla Jana III

 

Sypialnia Królowej, fot. W. Holnicki

 


 

Za czasów Jana III pałac składał się z korpusu głównego z galeriami ogrodowymi i wieżami, poprzedzonego dwudzielnym dziedzińcem. We wnętrzach na szczególną uwagę zasługiwały dekoracje antykamer i sypialń króla i królowej, w których nadworny malarz Jerzy Eleuter Szymonowicz-Siemiginowski wymalował na plafonach cykl czterech pór roku. Pomieszczenie królewskiej biblioteki zdobił piękny wystrój malarsko-sztukatorski, a w galeriach ogrodowych można było podziwiać freski przedstawiające pochodzącą ze starożytności historię Amora i Psyche. Wszystkie te dekoracje szczęśliwie zachowały się do dnia dzisiejszego.

Skrzydła boczne pałacu zostały zbudowane z inicjatywy kolejnej właścicielki Wilanowa, Elżbiety Sieniawskiej, według projektu Giovanniego Spazzia w latach 1720-1729. Sieniawska zdecydowała się na nawiązanie do architektury korpusu pałacu, pochodzącego z czasów Jana Sobieskiego, dzięki czemu cała kompozycja stanowi tak harmonijną całość. We wnętrzach powstało wiele nowych dekoracji sztukatorskich i malarskich, a te z czasów króla Jana III zostały pieczołowicie odrestaurowane.

W ostatniej ćwierci XVIII wieku ówczesna właścicielka Izabela Lubomirska zleciła architektowi Szymonowi Bogumiłowi Zugowi zbudowanie wokół dziedzińca budynków Kordegardy, Kuchni i Łazienki. Mimo, iż prezentują one już styl wczesnoklasycystyczny, ich elegancka architektura znakomicie współgra z barokowym pałacem. Również z polecenia Lubomirskiej południowa część ogrodu została przekształcona w stylu angielsko-chińskim.

 Sieniawska zdecydowała się na nawiązanie do architektury korpusu głównego pałacu, pochodzącego z czasów Jana Sobieskiego, dzięki czemu cała kompozycja stanowi tak harmonijną całość. We wnętrzach powstało wiele nowych dekoracji sztukatorskich i malarskich, a te z czasów króla Jana III zostały pieczołowicie odrestaurowane.

W 1994 zespół pałacowy w Wilanowie Królewskim wraz z Morysinem został uznany za pomnik historii.

za; Pałac w Wilanowie 

Portal Warszawski. O krok do przodu

Przeczytaj również

Logotyp Portal Warszawski
Kontakt

Ostatnie atykuły

Portal-Warszawski