Wawel w Warszawie?

Projekt interesującego nas dziś domu stworzył architekt znany z powojennych projektów odbudowy miasta -Zygmunt Stępiński. Przed wojną działka o numerze hipotecznym 2081 była zabudowana dwoma kamieniczkami. Pierwszaz nich powstała około 1835 roku i należała do Aleksandra Kozubowskiego, druga w 1853 roku, jako dom własny architekta Adama Kaliszewskiego . Tuż przed wybuchem II wojny światowe na posesji znajdowaly się między innymi : skład farb i artykułów mydlarskich, należący do Eugenii Miłoszewskiej, zakład fryzjerski i zakład reperacji maszyn do pisania.

Zygmunt Stępiński (1908-1982) był warszawskiem inżynierem architektem i historykiem architektury. Był absolwentem Politechniki Warszawskiej z 1933 roku i oczywiście członkiem SARP.

W 1939 roku jako ochotnik zgłosił się ochotnik do obrony Warszawy, a po kapitulacji pracował dla Zarządu m. stołecznego Warszawy i rejestrował zniszczenia miasta. Następnie był oficerem informacyjnym, ps. Plastyk, przyłączonym później do zgrupowania Krybar. Prowadził szkolenie wojskowe w tajnych podchorążówkach AK, a także wykładał i prowadził ćwiczenia z meblarstwa w Miejskiej Szkole Budowlanej. Prowadził także zajęcia z rysunku odręcznego na tajnych kompletach PW. Po powstaniu razem z żoną został ewakuowany do Milanówka, następnie osiedlił się w Brwinowie. W marcu 1945 roku wrócił do Warszawy i pracował w Biurze Odbudowy Stolicy. Był także autorem książkek pt : „Gawędy warszawskiego architekta” i „Siedem placów Warszawy”. Pełnił także funkcję konserwatora zabytków. Pracował również jako projektant w Biurze Planowania Rozwoju Warszawy.

Budynek przy Bednarskiej 9, tak jak wspomnieliśmy na początku nosi nazwę Waweliowca. Podobną konstrukcję możemy odnaleźć na Woli, na przedwojennym osiedlu przypisanym do ulicy Kozielskiej. Dom układem zewnętrznej formy w dużym stopniu przypomina dziedziniec Zamku na Wawelu. W tym projekcie Zbigniewa Stępińskiego dominuje charakterystyczny, powtarzający się motyw ozdobnych krużganków. To typ budynku, którego możemy także zakwalifikować do grupy galeriowców. Do użytku został oddany w 1952 roku. Ten typ budynków możemy odnaleźć w licznych powojennych projektach, między innymi na Muranowie, Młynowie, Kole, Sielcach, czy też na Pradze. Budynek posiada trzy kondygnacje. Od strony ulicy Bednarskiej znajdują się wspomniane, bardzo wysokie galerie. Wejście do nich prowadzi po dosyć wysokich schodach zaopatrzonych w belwederkowe balustrady.

Galeria zajmuje pierwsza i drugie piętro. Smukłe kolumny nadają prosty i elegancki wygląd budynkowi. Oprócz elementu dekoracyjnego, stanowią one także podporę konstrukcji dachu. Działka, choć duża i głęboka, to nie została całkowicie zabudowana. Dom został cofnięty względem ulicy, a teren przed nim otoczono niewysokim, ozdobnym kamiennnym murkiem. Plac znajdujący się przed nim , to Przyrynek Mariensztacki. Przy socrealistycznych projektach zwracano także uwagę na elementy uzupełniające , typu kosze na śmieci, ławki, czy nawet lampy. Te ostatnie sa rodzajem kandelabrów, choć wielkością nie dorównują tym na placu Konstytucji, to jednak i te są w pełni dostrzegalne. Elewacja od strony ulicy Karowej, jest nieco ukryta wśród zieleni. I taki zapewne miał cel architekta, by w nieco spokojniejszym i bardziej urokliwym miejscu zaprojektować lokal gastronomiczny.

Parter został bowiem zaadaptowany na Gospodę Ludową o nazwie „Pod Retmanem”. Przed wojną na pobliskiej ulicy Mariensztat 2/4 mieściła się gospoda o takiej samej nazwie. Stworzony na potrzeby lokalu rozległy taras otoczony niewielkim murkiem, dziś jest zapomniany i nieużywany. Kiedy przyjrzymy się dobrze metalowym rurkom zamonotwanym powyżej dużych otworów okiennych, to możemy wyobrazić sobie, że kiedyś służyły one do zakładania dachu w formie markiz. Lokal gastronomiczny został zaprojektowany zwykorzystaniem, dostępnych wówczas nowoczesnych elementów wyposażenia kuchni do masowego przygotowania posiłków, o czym możemy przeczytać w załączonym fragmencie artykułu z Tygodnika Stolica z 1952 roku.

Jednym z mieszkańców tego domu był aktor Józef Kostecki ( 1922-1980), znany miedzy innymi z ról w serialach „Stawka większa niż życie”, „Wakacje z duchami”, filmu „Krzyżacy” i ” Eroica”. Dziś budynek nadal spełnia funkcje mieszkalne. Znajduje się tutaj także Teatr Małego Widza, ale teren dawnej gospody nie został w pełni wykorzystany. Mało kto także zna historię tego miejsca…