Dla warszawskich Żydów budynek Sądów Grodzkich przy Lesznie był po prostu przepustką do lepszego świata.

Trwa powstanie w Getcie Warszawskim. Sytuacja jest dramatyczna. Getto praktycznie opustoszałe. Jednym z ważniejszych budynków na jego terenie był budynek Sądów Grodzkich przy dawnej ul. Leszno.

Na granicy światów

Gmach został oddany do użytku w 1939 r. Projektant Bohdan Pniewski postarał się o to, by jego dzieło było nie tylko nowoczesne i funkcjonalne, ale też monumentalne. Godne siedziby Sądu Najwyższego odrodzonego kraju. Przy okazji zadbał też o to, by był to jeden z największych budynków sądowych w Europie z prawdziwym labiryntem ciągnących się kilometrami korytarzy.

Budynek sądów znalazł się dokladnie na granicy getta – elewacja frontowa od Leszna była jeszcze w gettcie, a od ul. Ogrodowej wychodziło się już na stronę aryjską . Do 1943 r.gmach był dostępny z obu stron, co sprzyjało licznym kontaktom. Przejście przez sądy było okazją do szmuglu, ale też często ucieczek z zamkniętej dzielnicy. Wystarczyło dobrze znać rozkład korytarzy i posiadać trochę gotówki na łapówkę dla portiera. Gorzej jeśli trafiło się na granatowego policjanta; ten już mógł nie być tak wyrozumiały.

Z kolei chodnik przy Lesznie atmosferą zdecydowanie odbiegał od poważnych korytarzy sądowych. Tu w pełni kwitło targowe życie getta. Handlowano walutą, kosztownościami, kartami pracy, czy lewymi dokumentami. Dostojne kamienne ławy zaprojektowane przez architekta (fascynacje włoskie) doskonale pełniły rolę straganów.

W 1943 r.zniknęły szmugiel, handel, a także okoliczna zabudowa. I tylko ten napis na elewacji ciągle przypominał o mocy i trwałości kraju, który też już nie istniał.