Na Ty z DDA? Aktorzy, komentatorzy i bolesne dziedzictwo alkoholizmu

Czy słynni aktorzy i sportowcy naprawdę nie wiedzą, czym jest marskość wątroby, rak czy trauma Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA), skoro według WHO alkohol odpowiada za ponad 5% zgonów na świecie? Czy nie rozumieją, że reklamując piwo Tyskie w kampanii „Jesteśmy na TY”, której hasło widnieje na billboardach w całej Polsce, współtworzą iluzję, że alkohol to niewinna zabawa? To hasło brzmi lekko, ale dla milionów Polaków to gorzka prowokacja. Czy kontrakt reklamowy wart jest zdrady zaufania fanów – zwłaszcza dzieci, które widzą w nich bohaterów?

Z pokolenia na pokolenie: trauma, choroby, cierpienie

Alkoholizm to nie chwyt marketingowy. To dramat milionów Polaków – w tym DDA, którzy dorastali w domach pełnych strachu, przemocy i chaosu. Ich dzieciństwo nie pachniało chmielem, tylko bólem. W Polsce ponad 3 miliony osób to DDA, zmagające się z depresją, lękami, niską samooceną czy trudnościami w relacjach. Do tego dochodzą choroby: FAS, nowotwory, marskość wątroby, zawały serca. W 2023 roku Polacy wydali na piwo 18 miliardów złotych, a leczenie powikłań alkoholowych kosztuje państwo kolejne miliardy. Straty w gospodarce – absencje, przemoc domowa, interwencje służb – są nie do oszacowania. Za to wszystko płacimy my wszyscy.

W kampanii Tyskiego „Jesteśmy na TY” występują ikony polskiego show-biznesu:

• Bogusław Linda i Jakub Gierszał,
• Adam Małysz i Krzysztof Hołowczyc,
• Dariusz Szpakowski i Mateusz Borek,
• Piotr Fronczewski i Marcin Dorociński,
• Wojciech Mann i Radzimir „Jimek” Dębski.

To nie przypadkowe twarze. To legendy kina, sportu i mediów, które świadomie zgodziły się promować piwo. Czy naprawdę żaden z nich nie zadał sobie pytania, czy to słuszne? Kiedyś byli wzorcami – Linda jako symbol buntu z zasadami, Małysz jako uosobienie wytrwałości, Fronczewski jako mądry Pan Kleks. Dziś cynicznie sprzedają iluzję, że piwo to symbol bliskości, ignorując cierpienie, które alkohol niesie, a kultura masowa w Polsce przenika każdy aspekt życia, gdzie celebryci stali się narzędziami korporacji zachęcając do picia. Pod płaszczykiem „towarzyskiej zabawy” i bliskości. To nie tylko hipokryzja – to zdrada zaufania milionów fanów, zwłaszcza dzieci, dla których aktorzy i sportowcy są przewodnikami po świecie wartości. Jak nazwać aktorów, którzy kiedyś uczyli marzyć, a dziś uczą pić?

Wyobraź sobie dziecko, które dorastało na filmach o Panu Kleksie – pełnych magii, dobroci i mądrości. Piotr Fronczewski, ikona dzieciństwa, budował w młodych widzach wiarę w piękny świat. A dziś? Ten sam Fronczewski uśmiecha się w reklamie Tyskiego, trzymając kufel i zachęcając do picia. Co myśli 10-latek, widząc swojego bohatera z piwem? „Skoro Pan Kleks pije, to musi być fajne, normalne.” To tak, jakby Harry Potter, po pokonaniu Voldemorta, machał różdżką nad kuflem piwa, mówiąc: „Expecto Patronum, czyli zimne piwo dla wszystkich!”. Dzieci nie odróżniają aktora od roli, reklamy od rzeczywistości. Kiedy Bogusław Linda podaje piwo Jakubowi Gierszałowi, dziecko widzi „przekaz pokoleniowy” – ale nie rozmowy, tylko trucizny.

A psychologowie już nie biją na alarm, ale ale krzyczą z bezsilności i argumentują, że reklamy alkoholu obniżają wiek inicjacji alkoholowej i normalizują uzależnienie. Dlaczego więc wybitni aktorzy, jak Fronczewski czy Dorociński, dają się w to wciągnąć? Czy kontrakt jest ważniejszy od etyki? Ich twarze na billboardach to nie niewinna zabawa – to manipulacja, która kształtuje nawyki na całe życie. A poza tym hasło „Jesteśmy na TY” to kłamstwo ubrane w kostium bliskości. W Polsce co 5. dziecko żyje w rodzinie z problemem alkoholowym. Codziennie 110 osób zapija się na śmierć. Co 4. interwencja policji dotyczy przemocy pod wpływem alkoholu. 900 tysięcy Polaków jest uzależnionych, a miliony piją ryzykownie. A mimo to celebryci z uśmiechem podają sobie piwo, jakby to był symbol jedności, a nie cierpienia.

Mało tego, że alkoholizm dotyka 700–900 tys. Polaków, a 2–3 mln osób nadużywa alkoholu, to aż 18,6% Polaków pije w sposób szkodliwy: 11,3% ryzykownie (6–12 litrów czystego etanolu rocznie), a 7,3% nadużywa alkoholu (>12 litrów rocznie). W 2023 r. odnotowano wzrost udziału napojów spirytusowych (40% spośród wszystkich alkoholi) oraz liczby osób pijących ryzykownie i upijających się (tzw. binge drinking). Ponadto Polska zajmuje niechlubne  2. miejsce w UE pod względem zgonów związanych z alkoholem (8,2 zgonów na 100 tys. mieszkańców), a liczba zgonów z powodu alkoholowej marskości wątroby wzrosła ośmiokrotnie w ciągu 20 lat.

Czy można coś zmienić?

Tak, można. Trzeba mówić głośno: alkohol to nie biznes, to tragedia przechodząca z ojca na syna, z dziadka na wnuka. Trzeba żądać od celebrytów odpowiedzialności – tak samo, jak od marek, które ich zatrudniają. Tyskie i inne koncerny browarnicze zarabiają miliardy, ale ignorują koszty: terapie DDA, leczenie FAS, miliardy wydane na walkę z przemocą. A aktorzy? Bogusław Linda, Piotr Fronczewski, Marcin Dorociński – wy macie wybór. Spójrzcie w oczy dzieci, które widzą w was bohaterów. Nie bądźcie ambasadorami trucizny. Polska zasługuje na idoli z sumieniem, nie na sprzedawców iluzji. Powiedzcie „nie” kampaniom, które niszczą pokolenia, zanim „międzypokoleniowy słownik slangu” stanie się nekrologiem kolejnych ofiar.

„Wyobraź sobie dziecko, które dorastało na filmach o Panu Kleksie – pełnych magii, dobroci i mądrości. Piotr Fronczewski, ikona dzieciństwa, budował w młodych widzach wiarę w piękny świat. A dziś? Ten sam Fronczewski uśmiecha się w reklamie Tyskiego, trzymając kufel i zachęcając do picia. Co myśli 10-latek, widząc swojego bohatera z piwem?”