6 lutego 1940 r. Niemcy przedstawili Plan F. Pabsta – plan unicestwienia Warszawy

Plan nazywany „Nowe niemieckie miasto Warszawa” (niem. Die neue Deutsche Stadt Warschau) miał zredukować miasto ze stolicy kraju do prowincjonalnego 100–130 tysięcznego miasta, złożonego z części niemieckiej o powierzchni 6 km kwadratowych po lewej stronie Wisły i 1 km kwadratowego dla 30 000 lub 80 000 polskich niewolników leżącego po prawej stronie. Liczebność Warszawy zostałaby zmniejszona o około 90% względem stanu z okresu przedwojennego. Przewidywano w nim m.in. zburzenie Starego Miasta i Zamku Królewskiego oraz wybudowanie w tym miejscu monumentalnej Hali Kongresowej NSDAP (niem. Parteivolkshalle). W miejscu kolumny Zygmunta miał znajdować się pomnik Germanii. Projekt został przygotowany przez Huberta Grossa i Otto Nurnbergera i był realizowany na polecenie Generalnego Gubernatora Hansa Franka, który uzyskał aprobatę Adolfa Hitlera. Jego twórcą był Friedrich Pabst, inżynier i architekt.

Plan urbanistyczny, przygotowany przez niemieckich architektów, zakładał sprowadzenie Warszawy do roli prowincjonalnego miasta i węzła komunikacyjnego, z którego III Rzesza kontrolowałaby podbite tereny na wschodzie

Album z materiałami opisującymi plany wobec Warszawy został przygotowany przez Huberta Groβa i Otto Nurnbergera, autorów przebudowy Würzburga dla potrzeb NSDAP. Nazwę dla planów przyjęto od nazwiska naczelnego architekta Warszawy – Friedricha Pabsta, nominowanego przez Hansa Franka. Groβ i Nurnberger cynicznie wykorzystali prace prof. Oskara Sosnkowskiego z Politechniki Warszawskiej (zginął 24 września 1939 r. w trakcie bombardowań stolicy) na temat sieci ulicznych miasta, aby przedstawić strukturę Warszawy w okresie XVIII i XIX wieku. Die neue Stadt Warschau nie zachowywał jednak nic z planów rozwojowych miasta. Zakładał on pozostawienie Starego Miasta, ze względu na rzekomy germański porządek zabudowy, ale bez Zamku Królewskiego, przeznaczonego do wysadzenia. Ponadto obszar i ilość mieszkańców Warszawy miała zostać zredukowana 10-krotnie. Jej lewobrzeżną część miało zajmować kompleks niemieckich osiedli, liczący łącznie ok. 130 tys. mieszkańców, natomiast tereny na Pradze (prawobrzeżna część) zamieszkiwałaby podległa okupantowi, licząca 30 tys. osób, ludność polska. W miejscu Zamku Królewskiego miała powstać Hala Kongresowa dla potrzeb NSDAP, a zamiast kolumny Zygmunta na placu Zamkowym stanąć miał pomnik Germanii. Wśród planów wyróżnia się zakładana w północno-zachodniej części miasta „dzielnica żydowska”, pokrywająca się z granicami utworzonego przez Niemców getta. Likwidacja zabudowy getta po powstaniu w 1943 r. była już zapowiedziana w „planie Pabsta”, celem uwolnienia terenu pod budowę Neue Deutsche Stadt Warschau.

Profesor Jan Zachwatowicz późnią jesienią 1939 r. w budynku na tyłach pałacu Blanka w Warszawie miał możliwość zobaczenia po kryjomu niemieckiego planu urbanistycznego dla okupowanej stolicy Polski. Z racji licznie zgromadzonych materiałów przez Niemców wysunął przyjmowany współcześnie przez historyków wniosek, że plan stworzenia „nowego miasta” był przygotowywany na długo przed wybuchem wojny, a jednym z etapów jego realizacji były bombardowania stolicy we wrześniu 1939 r. (straty zabudowy Warszawy wyniosły wówczas ok. 10%). Zdaniem prof. Zachwatowicza całość planu została przygotowana w taki sposób, aby zredukować rolę Warszawy do miasta powiatowego, a jego zburzenie i budowa na nowo miała nie wywoływać wśród osiedlających się w die Neue Deutsche Stadt Warschau Niemców poczucia „wyobcowania”.

 



 

Pabst został zastrzelony 13 grudnia 1943 na ulicy Daniłowiczowskiej w Warszawie, podczas akcji Braun przygotowanej przez oddział dywersji bojowej Kedywu Agat. Miała ona na celu zlikwidowanie niemieckiego urzędnika kwaterunku Emila Brauna.

za; Muzeum 1939.pl

Portal Warszawski

Przeczytaj również

Logotyp Portal Warszawski
Kontakt

Ostatnie atykuły