150 lat temu urodził się Ignacy Boerner, twórca osiedla Boernerowo

Urodził się 11 sierpnia 1875 roku w Zduńskiej Woli. Jego pradziad Jerzy Boerner przybył prawdopodobnie po trzecim rozbiorze do Płocka z Saksonii. Ojciec, Edward Ignacy, pastor ewangelicko-augsburski, walczył w powstaniu styczniowym. Ignacy uczęszczał do rządowej szkoły realnej w Kaliszu, gdzie brał udział w tajnych kółkach samokształceniowych. Studia techniczne rozpoczął w Darmsztadzie. W 1898 r. został przyjęty do sekcji Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich, ekspozytury zagranicznej PPS. W 1902 r. z tytułem inżyniera przybył do Warszawy i kontynuował działalność w PPS.

Rys biograficzny

Wyjechał do Ostrowca, gdzie w 1905 r. stanął na czele tzw. republiki ostrowieckiej, powstałej po wycofaniu się wojsk rosyjskich z terenu powiatu. Po upadku rewolucji uciekł do Galicji, a następnie do Frankfurtu nad Menem, skąd jednak został wydalony. Po powrocie do Galicji wstąpił do Związku Walki Czynnej, a w sierpniu 1914 r. z Pierwszą Kompanią Kadrową wyruszył na front. Internowany w niemieckim obozie dla jeńców, po uwolnieniu objął funkcję szefa oddziału wywiadowczego w Komendzie Naczelnej Polskiej Organizacji Wojskowej. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pełnił rozmaite wyższe funkcje w sztabach wojskowych. Po jej zakończeniu działał nadal w strukturach państwowych. W latach 1923–1924 był attaché wojskowym w Moskwie.

Później wstąpił do Wyższej Szkoły Wojskowej i otrzymawszy dyplom oficera sztabu generalnego, został szefem Wydziału Wojskowego w Ministerstwie Przemysłu i Handlu w randze pułkownika. W latach 1929–1933 sprawował funkcję ministra poczt i telegrafów. Był także inicjatorem utworzenia na terenach podwarszawskiej wsi Babice osiedla mieszkaniowego dla pracowników resortu łączności, nazwanego od jego nazwiska Boernerowem, które istnieje do dziś.

Ignacy Boerner (1875–1933) był postacią o ogromnym znaczeniu dla polskiej historii, szczególnie w kontekście walki o niepodległość, rozwoju II Rzeczypospolitej oraz modernizacji kraju. Jego osiągnięcia obejmują wiele dziedzin. Boerner był aktywnym działaczem niepodległościowym i członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). W 1905 roku stanął na czele tzw. Republiki Ostrowieckiej, krótkotrwałego eksperymentu rewolucyjnego, w którym przez kilka tygodni kierował miastem Ostrowiec Świętokrzyski po wycofaniu się władz rosyjskich. Jako „czerwony prezydent” organizował porządek publiczny, wydawał żywność i opał najuboższym oraz prowadził akcje przeciwko rosyjskim represjom.

W czasie I wojny światowej służył w Legionach Polskich, pełniąc m.in. funkcję oficera do zadań specjalnych Józefa Piłsudskiego oraz dowódcy kompanii saperów i szturmowej. Brał udział w kluczowych akcjach, takich jak rozbrojenie Niemców w Warszawie w listopadzie 1918 roku, co umożliwiło przejęcie miasta bez większego rozlewu krwi.

Jako bliski współpracownik Piłsudskiego odegrał istotną rolę w strukturach Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) oraz w negocjacjach dyplomatycznych, m.in. podczas wojny polsko-bolszewickiej, przyczyniając się do ustalenia granic Polski na wschodzie po traktacie ryskim w 1921 roku. W latach 1929–1933 Boerner sprawował urząd ministra poczt i telegrafów w kilku rządach II RP, przyczyniając się do modernizacji polskiej infrastruktury telekomunikacyjnej. Jego praca umożliwiła rozwój łączności, co było kluczowe dla funkcjonowania państwa i gospodarki.

Zainicjował budowę osiedla Boernerowo w Warszawie (obecnie część Bemowa), przeznaczonego dla pracowników centrali radiotelegraficznej. Osiedle to, nazwane jego imieniem po śmierci, do dziś jest symbolem jego zaangażowania w poprawę warunków życia pracowników łączności. Ponadto, Boerner był inicjatorem powstania Stowarzyszenia „Bratnia Pomoc Byłym Uczestnikom Walk o Niepodległość” w 1933 roku. Organizacja ta miała na celu wsparcie weteranów walk o niepodległość Polski (1863–1920), m.in. poprzez przekazywanie im domów na osiedlu obok Boernerowa. Dzięki jego inicjatywie wielu zasłużonych patriotów otrzymało pomoc materialną.

Pochodząc z patriotycznej rodziny ewangelickiej o niemieckich korzeniach, Boerner podkreślał swoje polskie przywiązanie, wychowany w tradycjach powstańczych (jego ojciec był uczestnikiem powstania styczniowego). Jego działalność w PPS, tajnych kółkach samokształceniowych oraz organizacjach niepodległościowych w Niemczech (np. Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich) przyczyniła się do budowania polskiej świadomości narodowej w trudnych czasach zaborów.

Boernerowo – miasto ogród

Kryzys budowlany pod koniec lat 20. XX wieku dotknął głównie inwestycje prywatne. Rząd zdecydował się więc na udzielenie pomocy pracownikom państwowym przy budowie własnych domów. Umożliwiono im zaciągnięcie korzystnych kredytów, których spłata rozłożona była na kilkadziesiąt lat. A do budowy wykorzystano drewno, ze względu na jego dostępność i niskie koszty. Boernerowo to nic innego jak miasto – ogród, czyli samowystarczalna jednostka mieszkaniowa, fantastycznie zachowana, która od 100 lat praktycznie się nic nie zmieniło.

Powstanie osiedla Boernerowo wiąże się z budową w 1921 r. stacji nadawczej w Babicach będącej częścią nowoczesnej Transatlantyckiej Centrali Radiotelegraficznej, która zapewniała łączność z całym światem. Na niewykorzystanych terenach radiostacji, w 1932 r. rozpoczęła się budowa osiedla mieszkaniowego. W 1936 r. cały zespół otrzymał nazwę Osiedla Boernerowo – na cześć inicjatora i założyciela Ignacego Boernera, ministra poczt i telegrafów. Budowę osiedla podzielono na pięć etapów. Głównymi autorami koncepcji urbanistyczno-architektonicznej byli architekci Adam Kuncewicz i Adam Jurewicz. Według planu zagospodarowania powstały 284 działki budowlane. Układ urbanistyczny osiedla zakładał m.in. wprowadzenia tzw. „rezerwatów”, naturalnych pasów zieleni o szerokości 40 m odgradzających zabudowę od głównych dróg.

Niezwykły, ale i standardowy jet dom mieszkalny przy ulicy Telefonicznej 18 został zbudowany, pomiędzy wiosną 1932 a zimą 1933. Jego właścicielką została małoletnia wówczas Irena Tokarzewska-Karaszewiczówna, córka generała Michała Tokarzewskiego – Karasrewicza, występującego w jej imieniu. Dom po wojnie został zajęty przez wojsko. 7 lutego 1953 r, został sprzedany. Obecnie jest własnością Skarbu Państwa, a jego zarządcą jest miasto Stołeczne Warszawa. Przypomnijmy, że Michał Karasiewicz – Tokarzewski był generałem dywizji Polskich Sił Zbrojnych, w 1964 mianowany przez władze emigracyjne generałem broni, twórcą Związki Walki Zbrojnej, która później przekształciła się w Armię Krajową.

Budynek przy ul, Telefonicznej 18 jest wartościowym przykładem dawnej podwarszawskiej architektury okresu międzywojennego oraz dokumentem rozwoju przestrzennego tego rejonu z jej typową drewnianą zabudową. Budynek wyróżnia się wysokim stopniem i dobrym stanem oryginalnej substancji, w tym konstrukcji i formy architektonicznej wraz z pierwotnym w większości układem pomieszczeń, częścią stolarki drzwiowej, drewnianymi podłogami i schodami. Przedmiotowy budynek stanowi świadectwo rozwoju osiedla Boernerowo, które po przemianach administracyjnych stała się także częścią układu przestrzennego oraz tożsamości obecnej warszawskiej dzielnicy Bemowa.

Portal Warszawski. O krok do przodu