18 stycznia 1887 r. urodził się Tadeusz Tołwiński, architekt, urbanista, historyk, profesor Politechniki Warszawskiej

Tadeusza Tołwińskiego znamy jako architekta gmachu Muzeum Narodowego w Warszawie. Miał on jednak na swoim koncie inne realizacje w przestrzeni miejskiej. Był wykładowcą Politechniki Warszawskiej i twórcą zaangażowanym w budowę osiedli powstających zgodnie z ideą miasta-ogrodu. Do dziś pozostaje jednym z najważniejszych polskich urbanistów.

Rys biograficzny

Tadeusz Tołwiński urodził się w 1887 roku. Jego ojciec Mikołaj Tołwiński był cenionym architektem, działał w Petersburgu i Odessie. Znalazł się w gronie organizatorów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. W stolicy zaprojektował i zrealizował m.in. budynek szkoły dla dziewcząt przy ul. św. Barbary oraz dom własny – znakomity przykład architektury secesyjnej – kamienicę przy ulicy Służewskiej (projekt wraz z uczniem Henrykiem Stifelmanem), która przetrwała wojnę, ale została rozebrana w 1945 roku. Matka Tadeusza – Jadwiga Władysława Brzozowska – była obdarzona talentem plastycznym i muzycznym, co miało wpływ na wrażliwość syna. Tadeusz Tołwiński po maturze odbył studia ze specjalizacją urbanistyka w Karlsruhe (1905-1911). Stolica Badenii była szczególnym miejscem z wielu względów. Przede wszystkim jednak z powodu tętniącego tu życia kulturalnego, intelektualnej atmosfery uczelni i dogodnego dojazdu do Francji, Włoch, Szwajcarii, Belgii. W okresie wakacji Tadeusz Tołwiński często podróżował wraz z rodzicami. Robił notatki, rysował. Sprzyjało to poznawaniu historii, architektury i urbanistyki. Kształtowało estetyczne upodobania młodego człowieka.

Jeden z najważniejszych wyjazdów, który zaważył na jego dalszych losach zawodowych, odbył się w 1908 roku. Była to podróż do Wielkiej Brytanii zorganizowana przez Niemieckie Towarzystwo Miast Ogrodów. Stąd realizacja Miasto Ogrodu na Sadybie.

W wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku Tadeusz Tołwiński brał udział jako żołnierz-ochotnik w I Pułku Artylerii Przeciwlotniczej, w ramach I Dywizji Legionów Frontu Północnego, pod dowództwem generała Józefa Hallera. Bardzo aktywnie działał po wojnie, m.in. przy stworzeniu planu odbudowy i rekonstrukcji Grudziądza (wraz z Juliuszem Żórawskim), opiniował plan odbudowy Warszawy, wykładał na Politechnice Warszawskiej (gdzie w 1947 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa) i w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. W tym czasie odbył też podróż do Sztokholmu na zaproszenie Szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk. Stan zdrowia po postrzale i przebytych operacjach pogarszał się i 13 stycznia 1951 roku Tadeusz Tołwiński zmarł w przerwie między zajęciami na Politechnice.

Młynarska 2

Jednym z ważniejszych projektów w początkowym okresie działalności był Zespół Gmachów Szkoły Rzemieślniczo-Przemysłowej przy ulicy Młynarskiej 2 (obecny adres – ulica Rogalińska 2 na warszawskiej Woli). Stworzony na konkurs (dla Zarządu Tramwajów Warszawskich) kompleks dla tysiąca dzieci zawierał budynki przeznaczone do zajęć lekcyjnych, ochronkę i domy mieszkalne dla nauczycieli. Dziś mieści się tu Liceum Ogólnokształcące im. gen. Sowińskiego. Podobnie jak wcześniej Tadeusz Tołwiński pracował z ojcem. Budowniczowie inspirowali się w tej realizacji twórczością słynnego architekta dojrzałego baroku Tylmana z Gameren (autora wielu pałaców i kościołów, między innymi Pałacu Krasińskich i Kościoła Sakramentek w Warszawie). Widać również wpływy neobaroku – stylu drugiej połowy XIX wieku oraz budowli usytuowanych między dziedzińcem a ogrodem – entre cour et jardin (wśród których najsłynniejszy jest Wersal).

 

Gimnazjum Stefana Batorego – neobarok

Jedną ze znanych realizacji Tadeusza Tołwińskiego, stworzonych w duchu zmodernizowanego baroku, jest gmach dzisiejszego liceum, a dawniej Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Co zadecydowało o sukcesie twórcy w tym przypadku?

Jest to budynek na planie czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem i alkierzami (wydzielone w bryle narożniki). W zamyśle projektanta odwołuje się do Zamku Królewskiego w Warszawie i Pałacu Biskupów w Kielcach. Już patrząc na elewację, możemy znaleźć wspólne elementy, na przykład boniowanie (wykończenie ścian, tu są to okładziny naśladujące kamień umieszczone na narożnikach, przy niektórych wejściach i oknach) oraz naczółki (tu w formie przerwanego trójkąta) wieńczące otwory okienne. Jednak pomimo historyzujących odniesień jest to projekt na wskroś nowoczesny, jak na czasy, w których powstał. Są przestronne, doświetlone sale, boisko, basen w podziemiach.

 

 

Pozostawiono spory teren, aby wypełnić go drzewami i krzewami. Tak też się stało w ciągu czterech lat od przekazania szkoły do użytku. Powstał tu nawet niewielkich rozmiarów ogród botaniczny. Dla Tadeusza Tołwińskiego projektowanie budynków wiązało się ściśle z otoczeniem. Myślał o tych osobach, które na co dzień przebywają w danym miejscu. Przestrzeń wokół miała być okazją do wytchnienia i odpoczynku. Dziś możemy to oglądać, spacerując w okolicach szkoły. Gmach sporych rozmiarów gubi się w otaczającej przyrodzie.

MUZEUM NARODOWE W WARSZAWIE

Jurorów zachwyciło podejście do pewnego nowoczesnego zmechanizowania tematu architektonicznego, pełnego, pomimo to monumentalnego. Ważny był również aspekt łatwego procesu budowania oraz kompozycja wewnętrzna. Zwrócono także uwagę na walory dobrego doświetlenia sal wystawowych, doceniono minimalizm planu oraz jego klarowność. Projekt budynku wykonany był w stylu klasycyzującego modernizmu warszawskiej szkoły architektury.

 

 

Elementami, które wyróżniały projekt Tołwińskiego było oświetlenie – naturalnie rozproszone światło w galeriach na piętrze pozwalało na odpowiednie eksponowanie dzieł sztuki, a także elewacja wykonana z piaskowca – materiału charakterystycznego dla architektury Warszawy.

za; wolontariat.mnw.art

Portal Warszawski

Przeczytaj również

Logotyp Portal Warszawski
Kontakt

Ostatnie atykuły