Dziś przypada 121. rocznica urodzin Bohdana Lacherta – wybitnego warszawskiego architekta

Bohdan Lachert to legendarny architekt, profesor wykładający na Politechnice Warszawskiej. Przed wojną należał do wybitnych modernistycznych twórców awangardy, tworzył wielokrotnie nagradzany team z Józefem Szanajcą. Po wojnie twórca wielu zrealizowanych projektów, które są dziś zabytkami. Jego autorstwa jest np. cały Południowy Muranów, którego połowa należy obecnie do Woli.

Rys biograficzny

Bohdan Lachert przyszedł na świat w Moskwie w bogatej rodzinie – jego ojciec był zarządcą koncernu przemysłowego. Do Warszawy przenieśli się w 1918 roku. Lachert rozpoczął studia w 1920 roku, a rok później poznał Józefa Szanajcę, z którym stworzył jeden z najbardziej znanych polskich duetów twórców architektury. Już w roku zakończenia studiów – w 1926 – obaj założyli autorską pracownię i rozpoczęli wiele współprac z czołowymi architektami polskiej awangardy. Byli wśród nich m.in. Lech Niemojewski czy Helena i Szymon Syrkusowie. Właśnie w tym czasie Lachert bardzo mocno czerpał z idei Le Corbusiera – głównej postaci nurtu architektury skupiającej się na ludzkich potrzebach, wrażliwości oraz podejmującej tematy zmian zachodzących w społeczeństwie lat 20. XX wieku.

 

 

 

To właśnie francuski architekt zrzeszał wokół siebie twórców, których pomysły stały się podstawą architektury na całe stulecie. Lachert wraz ze Szanajcą zakładają polską grupę artystyczną „Praesens”, która zainspirowana tym nurtem, ma realizować idee takie jak radykalny funkcjonalizm i wprowadzenie nowych materiałów do architektury (przede wszystkim szkła i żelbetowych konstrukcji). Było to jednak coś więcej niż tylko wprowadzanie zmian do architektury – młodzi twórcy podejmowali także temat rozwiązania kryzysu mieszkaniowego czy standaryzacji i uprzemysłowienia architektury. Z okresu międzywojnia pochodzi jeden z najbardziej eksperymentalnych budynków, zainspirowany Le Corbusierem dom własny Lachertam na ul. Katowickiej. Jest to szeregowy dom modułowy z pianobetonu (wtedy całkiem nowego materiału), w którym możemy też odnaleźć odniesienia do pięciu zasad opracowanych przez Le Corbusiera: konstrukcja na słupach, wolny plan, wolna elewacja, poziome pasy okien, taras na płaskim dachu.

Po II wojnie światowej

Po II wojnie światowej Bohdan Lachert dalej pracował jako wykładowca na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Został także pracownikiem Biura Odbudowy Stolicy, gdzie zajmował się realizacją nowego osiedla mieszkaniowego Muranów na miejscu warszawskiego getta. Projekt zakładał stworzenie różnych od jedno- aż po ośmiokondygnacyjnych budynków, które stałyby daleko od ruchu drogowego. Osiedle podzielono na cztery kolonie – w ich centrum znajdowały się obiekty publiczne. Co ciekawe, domy ze względu na zróżnicowanie terenu (tarasy usypane z gruzu) posadowiono na różnych wysokościach. Jednym z istotnych elementów osiedla był rdzawo-krwawy kolor gruzobetonu, z którego wzniesiono nietynkowane bloki.

Miał on za zadanie, poprzez kontrast z jasną barwą detali, przypominać o pomordowanych w tym miejscu Żydach. Niestety, na ostatnią koncepcję nie zgodziła się władza i budynki zostały otynkowane oraz dodano do nich m.in. socrealistyczne boniowania na parterach. I właśnie ze względu na ówczesną politykę życie zawodowe Lacherta skupiło się jednak na pracy wykładowcy – został profesorem, a w latach 1949-52, w okresie apogeum socrealizmu, był dziekanem Wydziału Architektury. Za najważniejszą realizację Lacherta po II wojnie światowej uważany jest gmach PKO przy ul. Marszałkowskiej wzniesiony w 1947 roku. W latach 60. XX w. zaprojektował jeszcze mieszkalny galeriowiec przy ulicy Nadwiślańskiej w Kazimierzu Dolnym, który był kwintesencją postulatów modernistycznych. W ostatnich latach życia poświęcił się pracom teoretyczno-filozoficznym z zakresu projektowania architektonicznego i urbanistyki.

 

 

zdj. Bohdan Lachert, dom własny Bohdana Lacherta przy ul. Katowickiej 9 w Warszawie, widok od strony ogrodu, 1972, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, fot. Witalis Wolny

reszta; NAC, wikipedia

za; Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki

PW

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *